خانه / آموزش مردمی / شرایط شکایت کیفری از صادرکننده‌ی چک برگشتی

شرایط شکایت کیفری از صادرکننده‌ی چک برگشتی

Print Friendly, PDF & Email

امروزه در جریان زندگی اجتماعی همه ما متوجه این حقیقت شده‌ایم که انسان­ها به تنهایی قادر به رفع نیازهای خود نمی­باشند و همواره باید برای تأمین آنها از دیگر افراد جامعه مدد جویند. بخش بزرگی از این نیازها را نیازهای مادی تشکیل می­دهد که نحوه­ی تأمین­شان با گذشت زمان تغییر کرده است. تا چند صد سال قبل انسان­ها با مبادله­ی کالا به کالا نیازهای خود را برطرف می­کردند اما در عصر مدرن ابزارهای نوین چنین وظیفه­ای را بر عهده دارند. یکی از این ابزارهای مدرن، اسناد تجاری است و پرکاربردترین سند تجاری که به خوبی با آن آشنا هستیم، چک می‌باشد. چک به عنوان یک سند تجاری نقش مهمی را در تنظیم روابط مالی ایفا می­کند اما در عین حال مشکلاتی را نیز به ارمغان آورده‌است که یکی از متداول­ترین آنها، صدور چک بلامحل یا چک برگشتی می­باشد. چک بلامحل و نحوه­ی وصول مبلغ چک موضوعی است که دعاوی بسیاری را در نظام قضایی به خود اختصاص داده‌است. طبق قانون، دارنده­ی چک بلامحل می­تواند از سه روش حقوقی، کیفری و ثبتی برای وصول مبلغ چک استفاده نماید. هر یک از این روش­ها دارای مراحل و ضوابط قانونی خاصی است که در این نوشتار به شرایط استفاده از روش کیفری برای وصول کردن چک خواهیم پرداخت.

 

چک بلامحل(چک برگشتی)

بخشی از اخبار حقوقی معمولا به تعداد بالای چک­های بلامحلی که در طول یک سال صادر می­شود، اختصاص دارد و شاید شما نیز حداقل یک بار با چنین چک­هایی مواجه شده­ باشید اما منظور از چک بلامحل چیست؟ چک بلامحل به چکی گفته می­شود که دارنده­ی چک هنگامی که آن را به بانک ارائه می­کند یا با حساب خالی ِصادرکننده مواجه می­گردد یا به علت دیگری نمی­تواند وجه چک را دریافت کند. مطابق مواد ۳ و ۱۰ قانون صدور چک اگر یکی از موارد زیر وجود داشته باشد، چک صادره بلامحل خواهد بود:

اگر در تاریخ مندرج بر روی چک، صادرکننده در حساب خود موجودی نداشته یا موجودی آن کمتر از مبلغ چک باشد.

اگر صادرکننده­ی چک پس از صدور چک، تمام یا قسمتی از وجهی را که با توجه به آن چک صادر کرده است، از بانک خارج کند.

در صورتی که همه شرایط برای پرداخت مبلغ چک فراهم باشد اما صادرکننده‌ی چک بدون وجود علت قانونی به بانک دستور دهد که مبلغ چک را نپردازد؛ یعنی دستور عدم پرداخت صادر کند.

اگر چک به صورت نادرست و اشتباه صادر شده باشد. برای مثال اگر بانک به عللی همچون عدم مطابقت امضا یا قلم خوردگی در متن چک و مانند آن وجه چک را نپردازد.

هرگاه فرد با علم به اینکه حساب وی بسته و مسدود است، اقدام به صدور چک نماید.

اگر یکی از شرایط ۵گانه‌ی بالا وجود داشته باشد، بانک گواهی عدم پرداخت صادر خواهد نمود و در این حالت گفته می­شود که این چک برگشت خورده است. بانک باید در این گواهی ذکر کند که به چه علت مبلغ چک را نپرداخته‌است.

امتیازات استفاده از روش کیفری

استفاده از روش کیفری چه امتیازاتی دارد؟

اولا  فرآیند رسیدگی و پیچ و خم­های استفاده از روش حقوقی بسیار زیاد است و به همین دلیل روش کیفری بیشتر از شیوه‌های دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دوما  صدور چک بلامحل جرم است و اگر دارنده‌ی چک از روش کیفری استفاده نموده و شکایت نماید، صادرکننده هم موظف به پرداخت مبلغ چک خواهد بود، هم باید مجازات قانونی آن یعنی حبس  برای حداکثر دو سال را تحمل کند و  هم طبق ماده ۲۱ قانون صدور چک، اگر بیش از یک بار چک بی­محل صادر نماید، تمامی حساب­های جاری او توسط بانک­ها بسته خواهد شد و هیچ بانکی نمی­تواند تا سه سال به نام وی حساب جاری دیگری باز کند.

سوما   طبق قانون دارنده­ی چک می­تواند از دادگاه تقاضا کند که صادرکننده را به پرداخت همه‌ی خسارات و هزینه­هایی که برای وصول طلب خود متحمل شده است، محکوم کند.(تبصره ماده ۲ قانون صدور چک)

شرایط استفاده از روش کیفری

برای اینکه دارنده­ی چک بلامحل بتواند از روش کیفری استفاده کند، مطابق ماده ۱۱ قانون صدور چک باید شرایط زیر را رعایت نماید:

الف- باید ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ صدور چک برای وصول آن به بانک مراجعه کند.

ب- اگر بانک به هر علت گواهی عدم پرداخت صادر کند، دارنده باید ظرف مدت ۶ ماه از صدور این گواهی شکایت خود را در مرجع صالح مطرح نماید.

ج- صدور چک بلامحل یک جرم است و برای اینکه محکمه به آن رسیدگی کند، نیاز به شکایت دارنده­ی چک دارد.

د- شکایت کیفری رایگان نیست و دارنده­ی چک باید هزینه­ی شکایت خود را بپردازد.

هزینه دادرسی مطالبه وجه چک

بنابر آئین نامه تعرفه خدمات قضایی مبلغ پنج هزار تومان هنگام مطرح نمودن شکایت دریافت می شود. علاوه بر این مبلغ باید در مورد چک‌های تا مبلغ ۱۰۰ هزار تومان معادل ۱۵۰۰ تومان، چک‌های ۱۰۰هزار تومان تا یک میلیون تومان معادل ۴۰۰۰ تومان و بیش از یک میلیون تومان معادل ۱۵۰۰۰ تومان، پرداخت شود. برای نمونه در چک به مبلغ ۱۰۰ هزار تومان، باید ۶ هزار و پانصد تومان هزینه دادرسی پرداخت شود. البته هزینه اوراق و تصدیق مستندات بطور جداگانه محاسبه و وصول می‌گردد.

موانع استفاده از روش کیفری

مطابق مواد ۱۱ و ۱۳ قانون صدور چک دارنده­ی چک در صورت وجود شرایط زیر نمی­تواند از روش کیفری استفاده نماید:

الف. ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ صدور چک برای وصول مبلغ آن به بانک مراجعه ننموده یا اینکه طی ۶ ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت شکایت خود را طرح نکرده باشد.

ب. اگر پس از برگشت خوردن چک یا پس از طرح شکایت، دارنده‌ی چک آن را به شخص دیگری انتقال دهد، شخصی که چک به او انتقال داده شده است نمی­تواند از روش کیفری برای وصول مبلغ چک استفاده کند اما اگر پس از برگشت خوردن چک، دارنده­ی آن فوت کند و چک از طریق ارث به ورثه­ی او برسد، در این صورت ورثه می­توانند از این روش برای رسیدن به حق خود استفاده کنند.

پ. اگر ثابت شود صادرکننده­ی چک، چک سفید امضا داده است. منظور از چک سفید امضا چکی است که صادرکننده آن را فقط امضا کرده و به طرف مقابل می­دهد تا دارنده­ی چک هر زمان که بخواهد آن را تکمیل نموده و به بانک ارائه کند؛ مانند حالتی که موجر از مستأجر چک سفیدامضا می­گیرد تا اطمینان پیدا کند که او در زمان مقرر ملک را تخلیه خواهند نمود.

ت. در متن چک نباید شرط و شروطی گذاشته شود. پس اگر در متن چک نوشته شده باشد که دارنده‌ در صورت تحقق شرطی می‌تواند وجه چک را وصول کند، بانک بدون توجه به آن شرط باید مبلغ را بپردازد اما اگر به هر علت چک برگشت بخورد، دارنده­ی آن نمی­تواند از روش کیفری استفاده کند چون متن چک دارای شرط بوده است،

ث. اگر در متن چک گفته شده باشد یا از طریق دیگری اثبات شود که چک برای این صادر شده است که انجام معامله یا تعهدی میان دو نفر را تضمین نماید.

ج. هرگاه ثابت شود که چک بدون تاریخ صادر شده و به عبارت بهتر وعده دار است یا اینکه تاریخ واقعی صدور چک غیر از تاریخی است که بر روی آن درج شده است، نمی­توان علیه صادرکننده شکایت کیفری مطرح کرد.

مرجع صالح و مدارک لازم جهت طرح شکایت علیه صادرکننده­ی چک بلامحل

باید توجه کرد که منظور از روش کیفری طرح کردن شکایت در دادسرا، منظور از روش حقوقی ارائه­ی دادخواست به دادگاه حقوقی و منظور از روش ثبتی مراجعه به اجرائیه­ی ثبت می­باشد. در روش کیفری فرد باید ابتدا شکایت­نامه(شکوائیه) تنظیم کند و سپس شکایت خود را در دادسرای محلی که بانک صادرکننده­ی گواهی عدم پرداخت در آن قرار دارد، طرح نماید. علاوه بر دادسرا، دفاتر ارائه­ی خدمات الکترونیکی قضایی راه اندازی شده است که دارنده­ی چک بلامحل می­تواند جهت پیگیری الکترونیکی شکایت مربوط به صدور چک بلامحل و کسب اطلاع از وضعیت پرونده، به این دفاتر مراجعه و با ارائه­ی مدارک لازم یعنی کپی گواهی شده برابر اصل چک و کپی گواهی شده برابر اصل گواهی عدم پرداخت، شکایت خود را طرح نماید.

راه بازگشت برای صادرکننده­ی چک بلامحل بسته نیست (۳ فرصت طلایی برای صادرکننده­ی چک بلامحل)

علی رغم اینکه صدور چک بلامحل جرم می­باشد اما قانونگذار ۳ فرصت طلایی را برای صادرکننده­ی چک بلامحل پیش­بینی نموده­است که از طریق آنها می­تواند از مجازات حبس و آثار و تبعات آن رهایی پیدا کند:

الف- اگر قبل از شکایت دارنده، صادرکننده‌ی چک مبلغ آن را به او بپردازد یا اینکه ترتیبات پرداخت آن را فراهم نماید(مانند آنکه مهلت بیشتری از او بگیرد)، طبق ماده ۹ قانون صدور چک دیگر نمی­توان علیه او شکایت کرد.

ب- اگر پس از شکایت دارنده­ی چک و قبل از صدور حکم قطعی، شاکی (دارنده­ی چک) گذشت کند و یا متهم(صادرکننده­ی چک)، وجه چک را به او بپردازد یا اینکه ترتیبات پرداخت را فراهم نماید، طبق ماده ۱۲ قانون صدور چک مقام قضایی باید رسیدگی به شکایت را متوقف کند.

پ – اگر پس از صدور حکم قطعی، شاکی گذشت کند و یا متهم وجه چک را به او بپردازد یا ترتیب پرداخت را فراهم نماید، طبق ماده ۱۲ این قانون اجرای حکم متوقف می‌شود و متهم باید یک سوم جزای نقدی مقرر در حکم را به خزانه­ی دولت واریز کند.

توجه:

وجود چک در دست صادرکننده نشان‌دهنده‌ی آن است که او وجه چک را پرداخت نموده‌است. بنابراین بایستی صادرکننده‌ی چک توجه نماید که پس از پرداختن مبلغ چک، باید آن را از دارنده‌ بازپس گیرد.

منبع:مهداد

همچنین ببینید

سرقفلي یا قفلی بر مالكيت

سرقفلي یا قفلی بر مالكيت مغازه سرقفلی !! شايد بسياري از شما تابلو يا بنري …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ابزار تلگرام

تیک ابزارابزار تلگرام برای وبلاگ